Yemisi’s eerste schreden in de virtuele t-gemeenschap.

Een internetartikel.

[dit artikel is de internetversie van een bijdrage voor het tijdschrift In de Marge, in  het artikel zijn linken opgenomen naar sommige chatkanalen, een discussieforum, prikbord en andere 'virtuele plekken' waar over 't' gesproken wordt; aan het eind van het stuk vindt de lezer linken naar de belangrijkste organisaties en tijdschriften op dit terrein]

 

Inmiddels is een reactie op dit artikel verschenen, waarin de ervaringen van Yemisi in een wat bredere context worden geplaatst van de virtuele t-gemeenschap, klik op deze link: yemisi-revisited.

 

 

[de links van dit artikel zijn verplaatst naar een aparte pagina: www.genderlinks.nl ]

 

yemisi@chello.nl

 

LEVEN is het meervoud van LEF

Geciteerd door JolandaM¹

 

‘… maar weg met hem als hij zich een masker voorbindt en over “het schone en verhevene” begint te schrijven’

Louis Paul Boon, De Kapellekensbaan²

 

Internet heeft de afgelopen jaren een enorme vlucht genomen. De meningen over de betekenis van het net voor het gemeenschapsleven zijn sterk verdeeld. “Internet is iets voor frustries, of mensen met rare voorkeuren, of voor kneusjes die in het ‘echte leven’ (IRL=in real life, met een internetafkorting) de boot missen.” Oordelen en vooroordelen ten over, bijvoorbeeld dat de aanwezigheid op internet ten koste zou gaan van sociale contacten, ‘echt iets voor de eenzamen’. Tegenover deze pessimistische kijk op internet staan degenen die van mening zijn dat mensen juist opbloeien achter het scherm, als ze zonder schroom en angst met anderen kunnen communiceren, ver weg en dicht bij. Met name wordt dan verwezen naar de talloze chatgroepen, nieuwsgroepen voor elk van wils en last but not least naar e-mail, het communicatiemiddel bij uitstek.

            Over ‘virtuele gemeenschappen’ op het internet verschijnen ongeveer dagelijks nieuwe artikelen en boeken. De meningen zijn inderdaad zeer verdeeld, maar hoe kan het ook anders als we het hebben over zo’n onvoorstelbaar wijds en veelkleurig fenomeen.

            In deze bijdrage wordt een blik gegund in één van de meest fascinerende virtual communities die op het net zijn te vinden: de Nederlandse virtuele t-gemeenschap, waarin mensen samenkomen die zich met travestie bezighouden, transgender zijn of transseksueel. Het is een groep waarvan geconstateerd kan worden dat de maatschappelijke integratie nog veel te wensen overlaat. Een groep ook waar nog veel misverstanden en vooroordelen over bestaan, bijvoorbeeld dat het om seksuele frustries zou gaan, randfiguren, een wereld van extravaganza en exotica. De virtuele t-gemeenschap bestaat echter uit een verrassend veelvorming palet van mensen, een unieke ‘multicultuur’ waarbij ieder zijn of haar eigen invulling en betekenisgeving kan vinden. Een multicultuur binnen wat toch vaak als een subcultuur wordt aangezien.

 

In dit artikel zal Yemisi iets vertellen over haar ervaringen in deze virtuele wereld, ervaringen op de chat, discussieforums en prikbord, alle gelieerd aan de “Leading Dutch TV/TG/TS Site” www.travestie.org  In een vervolgartikel zal een lid van de redactie van In de Marge in meer algemene zin ingaan op de betekenis van virtuele gemeenschappen op het net.

            Yemisi is eveneens een virtueel schepsel, een ‘type’, zoals al die types die figureren op het wereldwijde net. In deze bijdrage zal zij proberen de verschijningsvormen van deze gemeenschap bij de lezer te introduceren.

            Het beeld dat daaruit zal ontstaan is o.a. dat van een gemeenschap van zoekende mensen, zoekend naar (zelf)acceptatie, naar emancipatie, naar gemeenschappelijkheid en respect. Maar tegelijkertijd – je zou kunnen zeggen onder het motto ‘niets menselijks is hen vreemd’ – een gemeenschap waar (achterhoede)gevechten plaatsvinden, van heftige meningsverschillen, stammenstrijd en ga zo maar door. Uiteindelijk toch een gemeenschap waarvan de individuele leden opkomen voor het recht om te zijn zoals ze zijn.

 

 

Definities en de omvang van de gemeenschap

Waar hebben we het over als we het hebben over de ‘t’-gemeenschap. Over een juiste definitie van travestie,  transseksualiteit en transgender, en met name over de onderlinge verschillen kan eindeloos worden gebakkeleid. Ik hou het voor mezelf makkelijk door de definities over te nemen die Paul Vennix hanteert in zijn Nisso-Studie over ‘Travestie in Nederland’(Delft, 1997). Een man is travestiet indien hij het gevoel heeft man te zijn, maar soms of vaak een min of meer dwingende behoefte heeft zich door middel van bijvoorbeeld kleding, make-up, haardracht en/of naam als vrouw te manifesteren. Transseksueel noemt Vennix een man die duurzaam het subjectieve gevoel heeft vrouw te zijn, en veelal ook de wil heeft om een geslachtsveranderende operatie te ondergaan. Transgenderisten tenslotte, met een definitie van Israel, 1996, ‘zijn mensen die structureel leven als lid van het tegengestelde geslacht, volledig dan wel parttime. Sommigen van hen behouden hun oorspronkelijke identiteit op hun werk of bij formele gelegenheden; anderen vertonen zich in hun nieuwe identiteit in heel het dagelijks leven. Transgenderisten zijn uniek omdat voor hen het handhaven van zowel mannelijk als vrouwelijke kenmerken van belang is om een gevoel van evenwicht te hebben’. Tot zover deze ‘tentatieve’ begripsverheldering. Ik zei het al, de meningen zijn verdeeld over nuances en er bestaan nog allerlei tussengebieden. Met name het begrip transgender wordt soms zo breed geïnterpreteerd, dat ook mannen met vrouwelijke/androgyne trekken ertoe gerekend worden.

            Hoe groot is de t-gemeenschap in Nederland en welk percentage daarvan zien we in de virtuele t-wereld? Op die vragen is moeilijk antwoord te geven. In het boek van Paul Vennix wordt een schatting gemaakt van tussen de 70000 en 300000 mensen die op één of andere manier met aspecten van het t-leven bezig zijn. Als je de brede definitie van transgender hanteert zullen het er ongetwijfeld nog veel meer zijn. Tegen de achtergrond van dat aantal is het aantal regelmatige deelnemers in het virtuele wereldje gering. Eind juli bedroeg het aantal geregistreerde deelnemers aan de discussieforums van de website www.travestie.org 96. In de chat op het kanaal #www.travestie.org treffen we tussen de 30 en 40 regelmatige chattters aan. Daarbij moet echter wel bedacht worden dat nog relatief weinig t’ers ‘naar buiten treden’ of dat nu in RL is of op de virtuele kanalen.

 

Tenslotte, last, but (zeker niet) least: dit verhaal is grotendeels gebaseerd op informatie die op internet te vinden is, maar ook op een intensieve betrokkenheid van de auteur van dit artikel bij de wereld waarover geschreven wordt. Yemisi is sinds juli 2000 aanwezig in die virtuele gemeenschap, kent nogal wat mensen van ‘de chat’ en participeert ook zelf in allerlei discussies en ‘gesprekken’ die zich in deze virtuele wereld voltrekken. Ze maakt dus gewild of ongewild deel uit van deze virtuele gemeenschap. Daarom is deze bijdrage zeker geen objectief relaas van een toeschouwer of buitenstaander geworden.

 

Yemisi’s verschijning op de chat

Op 8 mei 2000 komt Yemisi voor het eerst binnen in het IRC-kanaal #travestie. Internet Relay Chat is nog steeds één van de grootste en bekendste chatnetwerken die er bestaan. Het chatkanaal #travestie is op dat moment de virtuele t-kroeg van Nederland. Iedereen die meedoet aan de chat kiest een eigen nickname en stort zich in het gesprek met de mede-aanwezigen. Dit travestiekanaal was het chatforum van de website www.travestie.org , maar is later feitelijk opgevolgd door een kanaal dat dezelfde naam draagt als de website: #www.travestie.org. Centraal in de chat staat het gesprek tussen geestverwanten, mensen die ongeacht de onderwerpen die aan de orde komen, toch zo ongeveer hetzelfde perspectief delen: dat van een t-gevoel (in de meest brede zin), ik zal hier later wat dieper op ingaan. De onderwerpen die aan de orde komen variëren van specifieke t-onderwerpen zoals verkleden, wel of niet uitgaan in vrouwenkleding, tot alledaagse zaken als gezondheid, hobbies, koffiepraat. Maar ook serieuze gesprekken over relaties, problemen in de huiselijke sfeer die wel of niet samenhangen met het t-zijn van de gespreksdeelnemers worden niet uit de weg gegaan. Na enige tijd zie je vele vertrouwde ‘gezichten’ (c.q. nicks) en weet je met wie je over welke onderwerpen kunt praten.

Voor de algemene chatsite zijn er ook regels³. De regels functioneren een beetje als de stilzwijgend overeengekomen normen van de chatgemeenschap, die op basis van de ervaringen van de deelnemers zijn geformuleerd. 

Net zoals iemand in RL buiten een gemeenschap kan worden geplaatst wanneer hij of zij zich niet houdt aan de normen die binnen die gemeenschap zijn gesteld, kan ook iemand uit de chat verwijderd worden door de beheerders (als die tenminste aanwezig zijn op het moment dat een onverlaat zich aandient). Met een zekere regelmaat verschijnen deelnemers die oftewel via de nick (nicks als MrBigDick, Pijpslet) of door hun opmerkingen (in de trant van ‘is hier een geile tv die ik kan pijpen’) geen misverstand laten ontstaan over hun bedoelingen. Soms worden ze genegeerd, soms wordt een hatelijke opmerking geplaatst en soms wordt zo’n persoon na een waarschuwing van de kanaal-beheerder verwijderd. Zeker wanneer zich op zo’n moment een serieus gesprek op het kanaal voltrekt kan dat heel storend zijn. Je zou het kunnen zien als een vorm van ‘virtueel geweld’.

Je kunt in de chat ‘privé gaan’, en dat gebeurt regelmatig. Bijv. wanneer je het gevoel hebt dat er in de hoofdchat te oppervlakkig of te veel over koetjes en kalfjes wordt gekletst, maar ook wanneer je persoonlijk met mensen die je kent wil doorpraten over zaken. De meest substantiële chat zal zich ongetwijfeld privé voltrekken, verborgen aan de ogen van de gemeenschap. De hoofdchat valt dus ook regelmatig ‘dood’ wanneer iedereen afzonderlijk met een ander lid privé in gesprek is.

Naast de privé-chat heb je ook het fenomeen van nieuwe chatgroepen die door leden van de virtuele t-gemeenschap worden opgezet. Vaak uit onvrede met de hoofdchat, of gewoon omdat je liever met een vaste kern van bekenden spreekt dan ieder keer weer met een door elkaar heen gepraat van deels onbekende t-persoonlijkheden. Zo had Yemisi een paar jaar lang het kanaal #happyhouse in bezit, waar een klein aantal bekenden regelmatig elkaar spreekt en van nieuwtjes op de hoogte brengt en waar wordt gelachen en men verdrietig is om de dagelijkse toppen en dalen. En natuurlijk het kanaal #yemisi, het bezinningskanaaltje van Yemisi zelf, waar zo af en toe iemand kwam die mee wilde meimeren over de zaken des levens.

 

Hoogtepunten en dieptepunten

Op de chat maak je hoogtepunten en dieptepunten mee. Van elk van deze uitersten en misschien over een aantal ‘tussengebieden’ wil ik een aantal voorbeelden geven.

            Hoogtepunten: toen Yemisi ongeveer een maand op de chat vertoefde was ze getuige van de mededeling dat één van de leden van de chat overleden was. Het betrof een transseksueel die naar later bleek een einde aan het eigen leven had gemaakt. Op zo’n moment verandert een rommelige, door elkaar heenpratende, anonieme gemeenschap plots in een betrokken rouwgemeenschap, waar het lot van de één een gemeenschappelijke ervaring van de groep wordt. Niet alleen vanwege de persoon zelf, maar misschien ook vanwege de symboolfunctie van deze gebeurtenis: het in een groot isolement terecht komen, verstoken van alle bestaande contacten, familie kwijt, werk kwijt en geen uitzicht meer hebben. In een diep gat vallen en uiteindelijk kiezen voor de ultieme oplossing, een eind maken aan het eigen leven. Het moet het schrikbeeld zijn van allen die zich in de t-gemeenschap bevinden. Al snel werd besloten dat een aantal goede kennissen van haar naar de begrafenis zouden gaan en dat er zou worden ingezameld voor één of twee bloemstukken, die met een kaartje ‘vriendinnen’ op het graf zou worden gelegd. Hoe oppervlakkig de virtuele contacten normaliter kunnen zijn in de chat, bij zo’n gebeurtenis slaat de gemeenschap de handen ineen en is er inderdaad sprake van grote gemeenschappelijkheid. Ook op andere momenten waar leden van de chat getroffen worden door een groot verlies of een ander dramatisch gebeuren, vindt men in de chat het klankbord dat er daarbuiten soms niet is.

            Een tweede hoogtepunt – maar ik moet eerlijk toegeven dat de meningen binnen de chat daarover sterk verdeeld waren – was toen Yemisi een aantal mensen van de chat op het eten had inclusief de dochter van een chat-stel. Diana was al een notoire chatter en kletste vaak gezellig mee in of buiten de aanwezigheid van haar ouders. Terwijl de ouders aan het Italiaanse hoofdgerecht begonnen vertelde Diana dat ze wat computerspelletjes zou gaan spelen. Later (aan het slot van de avond) bleek dat ze zich had uitgeleefd op het chat-kanaal met nogal ferme bewoordingen in de richting van mensen waarvan ze het gevoel had dat die Yemisi niet mochten, maar vooral met een overdaad aan zogenaamde popups, tekeningetjes, bloemen, hartjes en andere grapjes. Zowel de grove termen als de overkill van popupjes leidde tot een aantal waarschuwingen en uiteindelijk tot haar verwijdering van de chat. De volgende ochtend bleken de chatregels uitgebreid met een nieuwe regel dat mensen die gebruik maken van popups het risico lopen verwijderd te worden van de chat. Ongewild had deze temperamentvolle kleine dame een bijdrage geleverd aan de normering van de chatsite. Maar wat belangrijker was: het gebeuren leidde tot een discussie in de chat over kinderen van t-partners: hoe ga je daar mee om, hou je ze er helemaal buiten, op welke leeftijd vertel je het, of vertel je de kids al in een heel vroeg stadium erover en maakt er feitelijk geen probleem van? Maar ook een discussie over ‘kinderen en internet’, welke grenzen moet je stellen, en hoe voorkom je dat kinderen terecht komen op websites waar ze gezien hun leeftijd nog echt niet thuishoren. De meningen hierover lopen sterk uiteen en de uitgewisselde ervaringen zullen ongetwijfeld bij menigeen hebben geleid tot een nieuwe overdenking van dit belangrijke onderwerp. En op sommige computers van de chatgemeenschap werden ook filters geplaatst, om het kinderen onmogelijk te maken zonder toezicht van de ouders op internet te chatten.

 

Voor Yemisi was ongetwijfeld de meest negatieve ervaring de meningsverschillen en ruzies die ontstonden in de kring van beheerders van het #travestie-kanaal, die uiteindelijk leidde tot een splitsing in de virtuele t-chatwereld en de oprichting van het nieuwe kanaal #www.travestie.org. Eén van de oorzaken van de onmin was ongetwijfeld gelegen in het feit dat het tussen tv’s en ts’en vaak niet boterde op de chat. De ts’en hadden het gevoel dat de tv’s de chatsite te veel domineerden, en dat alles te veel draaide om specifieke tv-zaken. Omgekeerd vonden sommige tv’s dat ts’en met hun verhalen over de problemen van het ts-zijn in feite voor zichzelf een soort speciale plek opeisten en indirect ook de gehele t-problematiek monopoliseerden. Daarover werden binnen de kring van de chatbeheerders wel eens sneren uitgedeeld op de hoofdchat, waarover andere beheerders zich dan weer beklaagden in de richting van hun ‘collega’s’. De oprichter van de website besloot uiteindelijk een nieuw chatkanaal op te zetten, dat rechtstreeks gekoppeld zou worden aan de website www.travestie.org Eén van de gevolgen was onderlinge ruzies, heftige, emotionele aanvallen op personen en last but not least grote onduidelijkheid voor de virtuele t-gemeenschap. Hoewel op het moment van het schrijven van dit artikel alles weer koek en ei schijnt te zijn tussen de toenmalige kemphanen, of misschien in de context van het onderwerp beter ‘kemphennen’, vindt Yemisi dit gebeuren toch nog steeds één van de donkerste pagina’s uit de virtuele t-gemeenschap-geschiedenis van het afgelopen jaar. Misschien illustreert het ook één van de grootste zwakheden van de community: de poging om een virtuele gemeenschap te maken van iets wat eigenlijk niet één gemeenschap kan zijn, omdat de onderlinge verschillen te groot zijn. Overigens is in dat verband ook opvallend dat vrouw-man transseksuelen volledig schijnen te ontbreken in de virtuele t-wereld zoals die gestalte krijgt rond de website www.travestie.org

            Een tweede dieptepunt voor Yemisi was de ervaring dat er toch af en toe een heel sterke hokjesgeest heerst in de chat-gemeenschap. In één van de kanaaltjes waar Yemisi meepraatte werd door de beheerder besloten om de lijst van toegelaten chatters op te schonen en diegenen die te onregelmatig aanwezig waren af te voeren van de lijst. Wanneer je maanden lang meeleeft met de dagelijkse ups en downs van mensen op een chatkanaal, en elkaar daarnaast ook ontmoet in RL, dan is het een bittere teleurstelling om te ervaren dat je plots tot een ‘onregelmatige bezoeker’ of een ‘niet-ts’ kan worden gereduceerd met een conforme behandeling, namelijk blokkering van de toegang tot het kanaal. De cyberwereld kan hard zijn, en in virtuele gemeenschappen zijn de omgangsvormen niet altijd even kies. ‘Wat’ je virtueel bent, is af en toe belangrijker dan ‘wie’ je bent.

            En tenslotte nog een ervaring op een tussengebied: de virtuele wereld kan verrassen, zeker wanneer de virtuele wereld  wordt verlaten en de grens wordt overschreden van cyber naar real life.  Yemisi heeft op basis van een aantal gezellige en leuke virtuele contacten ook wat mensen van de chat ontmoet, bijvoorbeeld door samen een borrel te drinken in de wijkkroeg, een etentje in een eetcafé of  een paar uurtjes sleutelen aan een computernetwerk bij een t-stel thuis. De vraag die daarbij gesteld kan worden is of de virtuele gemeenschap dat soort RL contacten nodig heeft om te kunnen functioneren en voortbestaan. Tegenover de positieve ervaringen van Yemisi op dit punt staan overigens zeer negatieve ervaringen van anderen die van een koude koffie zijn thuisgekomen toen ze besloten om een interessante virtuele gesprekspartner ook eens ‘voor de echt’ te ontmoeten. Want sommige chatters zijn in staat om hun virtueel typetje zo te perfectioneren dat een geheel ander ‘iemand’ wordt neergezet dan je in werkelijkheid bent. Overigens is dit natuurlijk niets iets wat eigen is aan de virtuele t-gemeenschap. De verslagen van grote teleurstellingen van mensen, als ze besluiten om hun chat-partner in werkelijkheid te ontmoeten zijn legio.

 

 

Org en de Forums

Veel van het virtuele leven van de t-gemeenschap concentreert zich rond de website www.travestie.org waar met name op het prikbord, de discussieforums en partnerpagina veel met elkaar van gedachten wordt gewisseld over allerlei aspecten die het t-leven betreffen. In de inleiding heb ik al gewezen op het relatief klein aantal actieve deelnemers in zowel de chat (30-50) als de discussieforums (circa 100 eind juli 2001). Daar staat overigens wel een groot aantal pageviews van de website tegenover: circa 260.000. En de intensiteit van gebruik is ook indrukwekkend: de 100 geregistreerde deelnemers aan het discussieforum hebben in circa drie maanden tijd ongeveer 1600 berichten geschreven. In die drie maanden zijn de berichten ongeveer 20.000 keer gelezen. In de (ook in discussieforum uitvoerig bediscussieerde) ‘advertentierubriek’ zijn circa 2500 advertenties geplaatst, veelal met een sterk erotische lading overigens, in de discussies over deze advertenties wel als geile wauwelaars en vuilspuiters aangeduid.

            Maar zoals bij zoveel zaken is de kwantiteit minder interessant dan de kwaliteit. En voor wie een fascinerend inzicht in de veelkleurigheid van de t-gemeenschap wil krijgen en zich afvraagt ‘waar men zich zoal mee bezighoudt’, zijn met name de discussieforums en in mindere mate het prikbord een waardevolle informatiebron. Naast substantiële en felle discussies valt ook het humoristisch gehalte van veel bijdragen op. Wie de indruk heeft dat travestie, transgender en transseksualiteit alleen maar met ‘zware’ toestanden te maken heeft kan zich op de website van het tegendeel (laten) overtuigen. Nogal wat bijdragen zouden niet misstaan in de column-rubriek van respectabele dagbladen.

Zo bijvoorbeeld het ‘Jarretel’-topic waar zo’n dertig reacties op verschenen zijn. Een bijzonder humoristisch verhaal waarin een forum-deelnemer vertelt over zijn jarrretel-geschiedenis. Van het gevecht met de schuifjes, het in allerlei bochten wringen, de opwinding, tot nuchtere zelfspot. Maar ook de speciale ‘soap’ rubriek in de forums verdient hier vermelding. De veelvuldig humoristische kanttekeningen bij de zware verhalen die soms in de forums aan de orde worden gesteld, doen de forumbeheerder besluiten om een aparte categorie ‘soap’ te openen. Humor en relativering lijken als contactlijm te functioneren, om de gemeenschapsbanden hechter te maken. Een stevige dosis zelfrelativering om te vermijden dat een discussie alsmaar over serieuze zaken moet gaan en dan eerder als splijtzwam van de virtuele gemeenschap zou kunnen functioneren. Maar misschien gaat hier eveneens op, dat juist internet een perfect medium is om je op een openhartigere manier te uiten, dan die in het dagelijks leven mogelijk is. En over zaken en fantasieën te spreken die zelfs in de meest intieme momenten met je partner niet over je lippen zouden komen. Juist vanwege de relatieve anonimiteit en het deel uitmaken van een tolerante virtuele gemeenschap zijn er feitelijk geen grenzen gesteld de openhartigheid.

 

De discussie over de advertentierubriek van de website is in meerdere opzichten interessant. Het is een van de meest felle discussies op het forum van de maanden juli en augustus 2001, waarin niet alleen de weerzin voor ‘vuilspuiterij’ naar voren komt, maar ook indringend verslag wordt gedaan van de ontwikkeling van nogal wat t’s, waar in het begin het erotisch aspect van het t-zijn centraal staat en feitelijk alles daaromheen draait en later een soort verschuiving plaatsvindt naar een poging om het ‘vrouw zijn’ verder te ontwikkelen.

 

“Wie zijn wij om deze mensen te veroordelen? Zijn wij vergeten hoe we eerder waren en wat we eerder deden? Hebben wij het nu zo hoog in ons bolletje dat wij neerbuigend naar beneden kijken naar hen die (nog) smerige advertenties zetten?”

 

Door sommige leden van de gemeenschap wordt de advertentierubriek als een smet op de integriteit van de gemeenschap gezien. Een rubriek dus die vooroordelen over t-zijn (“men veroordeelt ons als perverse en sexuele misbaksels”) alleen maar bevestigt. De emoties en de kritiek lopen zo hoog op dat de beheerder van het forum in een bericht laat weten dat ‘het bestuur’ het idee heeft dat “er juist vanuit bepaalde personen een soort doorlopende hetze tegen ons wordt gevoerd” en dat men daar zo genoeg van heeft dat desnoods de site wordt beëindigd, wanneer die ‘hetze’ niet stopt. Door die opmerking van de beheerder realiseert zich een aantal deelnemers dat er dus zoiets als een structuur bestaat en dat er mensen zijn die de ‘macht’ hebben om van het een op het andere moment ‘de stekker eruit te halen’. De discussie verschuift dan in enen naar de legitimiteit van die machtsstructuur:

 

 “Met alle waardering en dank die ik aan de initiatiefnemers heb, denk ik dat jullie je moeten realiseren dat je een fantastische site hebt opgezet die duidelijk voorziet in een maatschappelijke behoefte... en of je wilt of niet... daarmee is de site toch een beetje van ons allemaal...”

 

Ook Yemisi stort zich nog in het strijdgewoel met een pleidooi om toch met name de discussie zo zakelijk mogelijk te voeren, juist omdat dergelijke discussies nou eenmaal gewoon zijn in succesvolle en levendige virtuele gemeenschappen. Uiteindelijk mondt de discussie uit in een publieke verantwoording van de ‘eigenaars’ van de site in de richting van de gemeenschap.

De vanzelfsprekendheid en het gemak waarmee je kunt participeren in de virtuele gemeenschap doen je vergeten dat er ook nog iets van organisatie achter zit en dat er inderdaad zoiets bestaat als een eigenaar van de website die de stekker letterlijk eruit kan trekken. Een website en forums worden vaak als eigendom van de virtuele gemeenschap ervaren. En het bestaan van die gemeenschap getoetst aan de intensiteit van gebruik en de ‘levendigheid van de gemeenschap’. Maar welke rol vervullen degenen die feitelijk door hun ingrepen in de site het functioneren van de virtuele gemeenschap kunnen sturen en regisseren? En kan zo’n gemeenschap ook functioneren zonder ‘bevoegd gezag’?

 

Nog een laatste topic over de forums en de virtuele t-gemeenschap. Een opvallende discussie ontspant zich nog naar aanleiding van een ‘Gebed’ dat in de discussierubriek is gezet. Ik citeer een aantal passages:

 

Here God,

Ik wil U bidden voor alle mensen
die worstelen met hun transgender gevoelens.
Voor ons, die zich man voelen in hun
vrouwenlichaam,
of vrouw in hun mannenlichaam.

Wilt U geven dat
we onszelf leren accepteren,
en vrede en rust vinden in U.

Wilt U geven dat
onze levenspartner,
onze ouders en kinderen,
onze broers en zussen,
onze vrienden en vriendinnen
ons niet veroordelen,
en dat zij ons met hun liefde blijven omringen.

Wilt U geven dat
wij immuun zijn voor de spot van hen die dit
niet begrijpen
en dat we ons bij U veilig en geborgen weten.

Via een aantal persoonlijke ontboezemingen over ervaringen van een aantal leden van het forum met de acceptatie in hun eigen kerkelijke gemeente ontstaat er zoiets als een ‘t-theologie’.

 

“Laat alle kinderen tot mij komen... en verhindert ze niet... want zij zullen het koninkrijk der hemelen beerven.... Dat spreekt me nog steeds aan... “

Nou, dat spreekt mij ook heel erg aan <…>. En kinderen zijn mensen die niet in ‘hokjes’ denken en niet met hun hersentjes denken, maar kinderen denken veel meer met hun hart en hun emoties, en kinderen zijn onbevangen, en kinderen veroordelen niet, maar zeggen veel eerder ... kom, laten we samen gaan spelen.

Trouwens, Jezus zei ook nog (in johannes 3:16), dat God de wereld zo lief had, dat hij zijn enige zoon zond, en dat “IEDEREEN” die in hem gelooft, eeuwig leven heeft.
“IEDEREEN” betekent ook echt iedereen!! Dus zeker wij, die ‘speelse’ kinderen, want dat zijn we toch? Iedereen betekent dus ook homofielen, lesbienes, transgenders, transexuelen!!!. RLE ers, SRS ers, en wat heb je nog meer ...

Een ‘theologie’ niet opgekomen vanuit de ervaring van de objectiverende theoloog maar vanuit de persoonlijke ervaringen van diegenen die binnen een behoudende kerkelijke context ‘geslachtofferd’ werden en nog steeds op zoek zijn naar een ‘bevrijdende’ gemeenschap waar ieder wordt geaccepteerd om wie men is.

 

Tenslotte: op de www.travestie.org is ook nog een partnerpagina, die uit verschillende gedeeltes bestaat: een prikbord waar partners de gelegenheid krijgen hun ervaringen met hun t-levensgezel te vertellen en een forum waar over die ervaringen wordt doorgepraat. Het levensverhaal van een ‘t’ is niet compleet zonder het perspectief van hun partner erbij te vermelden.

 

Er zou nog veel meer te vertellen zijn over de virtuele gemeenschap zoals die op de website www.travestie.org gestalte krijgt. Maar de lengte van dit artikel laat dat helaas niet toe.

 

Ter afsluiting

Het binnen- en buitenperspectief: dat zal een spanning zijn waarmee ieder auteur worstelt. Wanneer je een jaar lang meedoet aan de chat, de bijdragen op de discussieforums leest en af en toe zelf iets schrijft, en ook mensen uit die virtuele werkelijkheid persoonlijk kent, dan is het moeilijk om afstand te nemen. Dat afstand nemen is toch af en toe noodzakelijk om voor jezelf uit te maken welke chatervaringen nu wel of niet relevant zijn voor datgene waarover je schrijft, een realistische blik gunnen op een wereld waarvan veel mensen niets afweten of waarover nogal wat vooroordelen bestaan. Dat die wereld dan ook nog een virtuele wereld is maakt het alleen maar ingewikkelder. Wat is echt en wat is niet echt, is een vraag die je je niet alleen stelt over wat zich voor je ogen op het beeldscherm voltrekt, maar wat is echt en wat is onecht is net zo relevant voor je eigen gevoelens, reacties en interpretaties.

            Een eerdere versie van dit artikel heeft nogal wat commentaar opgeleverd, vanuit de redactie van In de Marge, maar ook vanuit de virtuele t-gemeenschap zelf. Veel vragen hadden betrekking op de figuur van ‘Yemisi’ (zowel de ‘stijlfiguur’ dat een artikel wordt geschreven door een ‘virtueel schepsel’, als de vraag naar de ‘wie’ en ‘wat’ die achter Yemisi schuil gaat). Vragen ook naar de toelaatbaarheid van zo’n dubbele positie, meedoen met en schrijven over: krijgt de lezer niet mede daardoor onontkoombaar een voyeuristisch gevoel, waarbij bepaalde privacy grenzen ongeoorloofd overschreden worden? Dit alles raakt ook rechtstreeks de kwetsbaarheid van een virtuele gemeenschap die zich op grond van het ‘t’-zijn van de leden verenigt. En een ander aspect is nog dat je door mee te doen in de chat, in de forums (en in bepaalde periodes was die participatie een zeer intensieve), je ook zelf stuurt en de gemeenschap beïnvloedt.

            Het zijn allemaal terechte vragen waar Yemisi in veel gevallen het antwoord op schuldig moeten blijven. In die zin is dit een artikel geworden dat meer vragen oproept dan beantwoordt.

Maar het gesprek houdt niet op bij de verschijning van dit verhaal. En de virtuele t-gemeenschap zal ook blijven voortbestaan en door blijven discussiëren. Want dat discussiëren en praten over eigen zekerheden en onzekerheden is en blijft één van de belangrijkste bestaansgronden van de virtuele t-gemeenschap.

 

(met een speciaal woord van dank aan allen binnen en buiten de redactie van In de Marge en de t-gemeenschap die kritiek geleverd hebben op eerdere versies van dit artikel)

 

Noot

1. JolandaM is de ‘nick’ van een deelnemer aan het discussieforum van de website www.travestie.org Het schijnt dat de spreuk van een ander iemand op de chat is, maar ik kon de naam/nick niet achterhalen.

2. Geciteerd in ‘Het Grimmig Genieten’ van René Stoute, Amsterdam 1991.

3.  Dit is een selectie van de regels die voor het kanaal #www.travestie.org zijn opgesteld: “Het kanaal is een woonkamer voor de verschillende T* groepen. Voor erotische chats kan je prive gaan. In het kanaal zelf wordt dit niet gewaardeerd en kan zelfs tot een verwijdering lijden. Hou het gezellig, ga niet alleen privé chatten maar doe ook gezellig mee op het hoofdkanaal. Respecteer elkaar. Verander je naam als je een tijdje iets anders gaat doen door middel van het commando /nick nieuwenaam. Het chatkanaal is niet bedoeld als contactrubriek. Gebruik hiervoor de contactadvertentiepagina. Het is niet toegestaan een andere deelnemer te beoordelen op zijn sexuele geaardheid of voorkeur. Loginnamen die te grof zijn gekozen worden gekickt”.

 

Andere chatkanalen

In het artikel is een aantal chat-linken opgenomen naar nederlandstalige kanalen. Er zijn echter ook internationaal boeiende chatkanalen over T-onderwerpen. Op undernet is een aantal vriendelijke chatkanalen: #cafe_tg en #ts_cafe, maar ook #genderblenders. De dalnet kanalen #ts&is_support en #transexual zijn in het najaar van 2003 overgenomen door een militant iemand en worden door de stichters van de kanalen niet meer aanbevolen. In het Duitse taalgebied zijn er (op IRC-net) #trannie.de en #trannie-angehoerige.de

Literatuur

Naast de in de tekst genoemde literatuur wil ik de lezer nog wijzen op Waarom ik geen bloemenmeisje werd, van Renate Stoute, Haarlem (Gottmer), 1998; en Mensje van Keulen, Geheime Dame, Amsterdam (Atlas), 1992.