VU Blaise Pascal Instituut > Portal Civil society en religie > Online teksten

Het Zien

Twee schoenfabrikanten, laten we zeggen de gebroeders Van Bommel, reizen af naar Afrika om daar hun marktkansen te verkennen. Nog op de vliegtuigtrap zien het al: hier draagt niemand schoenen. 'Mission impossible' zucht de ene broer. 'Wat een gigantische markt' roept de ander. Dit verhaal kent vele varianten. En tegenwoordig gaat het daarbij niet alleen meer om het zien van markt- en winstkansen, maar ook om het zien van wat duurzaam is. Omdat niet alleen de P van Profit telt, maar ook de P's van People en Planet onmisbaar zijn geworden.

Nu zijn er vele methodes om producenten en consumenten te ondersteunen bij het 'zien' van wat duurzaam is: keurmerken, productinformatie, consumentenlijnen, websites, duurzaamheidsindicatoren etc. Soms verdrink je in de informatie. Maar bovendien: informatie is niet genoeg. Je moet 't beoordelen en op basis dáárvan handelen. Dat is niet nieuw, integendeel. De vele bijbelverhalen waarin Jezus blinden geneest, hebben hier mee te maken. Die genezingen worden wonderen genoemd. Daarbij is het nauwelijks relevant of die wonderbaarlijke genezingen echt gebeurd zijn. Want de boodschap van die verhalen is eenvoudig: als iemand is gaan 'zien', is dat een wonder. Maar wel een essentieel wonder.

Economen gebruiken daar meestal andere woorden voor. Neue Kombinationen bijvoorbeeld, de term waarmee de Oostenrijkse econoom Schumpeter de kern van het ondernemen aanduidde. Ook een kwestie van zien, mogelijkheden zien die anderen misschien niet zien. Of waar anderen zelfs een bedreiging zien. Maar je kunt moeilijk zeggen dat de ene visie beter is dan de andere. Er is een variant van het schoenmakersverhaal die dat illustreert. Daarin blijft de tweede broer verbaasd op de vliegtuigtrap staan. Hij ziet dat de mensen daar niet alleen zonder schoenen door het leven gaan maar ook zonder mobieltjes, ijsjes etc. Maar ze lachen wel veel. Hij daalt de trap af. De mensen vragen hem: wie bent u, wat doet u? Schoenen maken? Wat zijn dat, is dat leuk, kunnen wij dat ook? U vindt het leuk en wilt ons laten meegenieten? Nee, u wilt ons er voor betalen? Hoezo? Enzovoorts. De vragen hielpen de tweede broer tot bezinning te komen. Waar ben ik mee bezig? Voor wie? En ook: wat is duurzaam? Is dat voor deze mensen hetzelfde als voor mij?

Goede vragen. Het begin van wijsheid volgens velen. Onderdeel van een dialoog die nooit ophoudt. Stakeholders-dialoog heet dat tegenwoordig. Een nieuwe naam voor een duurzaam verschijnsel.

Bram Rutgers van der Loeff

Bram Rutgers van der Loeff is secretaris van de Stichting NCW en VNO-NCW-secretaris maatschappelijk ondernemen.

Deze column is mede gebaseerd op de afsluitende bijdrage van de auteur aan de zevende jaarlijkse Dialoogdag van DuVo, de Stichting Duurzame voedingsmiddelenketens, van 18 maart 2005 in Klooster Zin te Vught. De dag was gewijd aan informatie over duurzaamheid. De column verscheen in het laatste nummer van Het Verbond van 19 mei 2005. Het Verbond was, tot de integratie van de Stichting NCW in VNO-NCW, het NCW-katern dat eens in de twee maanden was opgenomen in het VNO-NCW-magazine Forum.