Hoewel het geen themanummer is, is er in het derde nummer van In de Marge van 2001 een rode draad te ontwaren: de blik op het zelf en de blik op de ander. Michael Elias opent met een bespreking van de mimetische theorie van VU-eredoctor René Girard, over de begeerte die zo weinig authentiek is, en gebaseerd blijkt op de waardering van het object door de ander.

Moraliteit en het kwaad zijn de belangrijkste onderwerpen in dit nummer van In de Marge. De verhouding tussen deze twee zal in de diverse stukken zowel theoretisch als empirisch benaderd worden.

Wat zegt het kwaad uit de Tweede Wereldoorlog over ‘de’ mens en diens moraliteit? Anton van Harskamp gaat op die vraag in aan de hand van twee auteurs: Robert Antelme en Primo Levi. Beiden kwamen na hun kampervaringen tot verschillende conclusies. Waar Antelme moraliteit, maar ook het kwaad, zag als diep in de mens gewortelde fenomenen – die het wezen van de mens uitmaken en onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn –, meende Levi dat de Shoah duidelijk heeft gemaakt dat moraliteit en beschaving slechts een dun en kwetsbaar laagje aan de oppervlakte van die mens vormen en dat onze moraliteit slechts gelegen is in onze zoektocht ernaar, zonder dat wij het gezochte ooit volledig zullen kunnen vinden en realiseren.

Filosoof Hendrik Hutter zoekt in zijn bijdrage naar het verband tussen moraliteit en liefde. Daartoe worden eerst tentatieve definities van deze twee zaken voorgesteld. Deze definities suggereren dat dit verband, zeker waar het de omgang met nabije anderen betreft, sterk is. Wanneer voor waarachtige moraliteit in deze situatie vereist is dat men tracht andermans welzijn te bewaken dan wel te vergroten, is respect, zonder met de ander begaan te zijn, niet voldoende.

Naar aanleiding van het kwaad van 11 september 2001 heeft het Bezinningscentrum een drietal lunch-/discussie-bijeenkomsten georganiseerd. Hierin kwamen steeds eerst twee deskundigen te spreken over een tweetal tegengestelde stellingen, waarna het publiek de gelegenheid kreeg zijn mening over de gebeurtenissen en de stellingen te ventileren. De stellingen en de teksten die de sprekers hebben gebruikt zijn in bewerkte vorm in een speciaal katern in deze In de Marge opgenomen.

Tot slot treft u een aankondiging aan, namelijk van het verschijnen van de bundel naar aanleiding van het afscheid van de VU van cultureel antropoloog Hans Tennekes, voormalig voorzitter van het bestuur van het Bezinningscentrum. De bijdragen in de bundel handelen over het begrip ‘cultuur’, een van Tennekes’ aandachtspunten bij zijn werk als hoogleraar aan de faculteit Sociaal-Culturele Wetenschappen.

Lees verder in het vierde nummer van In de Marge:

marge4-2001.pdf

De eerste drie nummers van de jaargang:

marge3-2001.pdf

Over het doden van dieren (Bert Musschenga), Kosmische Chaos en het Kwaad (A.D. Fokker), Tussen Rousseau en Machiavelli (Govert Buijs), Het Oordelen (Hendrik Hutter), Tweelingen, Genen, Omgeving. Gedrag  (Eco de Geus, Dorret Boomsma), Het mysterie van de identiteit, Grenzen aan het medisch handelen (boekbesprekingen) (Hendrik Hutter)

marge2-2001.pdf

A.Th. van Deursen), Overleeft de kerk? Een marginaal dossier (Bart Voorsluis), De bijdrage van de kerk aan het (samen)leven (Gerard Dekker), Naar een postchristelijke kerk? (Anton van Harskamp), Kerk en spiritualiteit (Hans Tennekes), Replieken Dekker / Van Harskamp / Tennekes, Om de kwaliteit van de politiek (Jan Verhoogt)

marge1-2001.pdf